دعای کمیل با صدای استاد فقید دکتر محمد قریب
روابط عمومي دانشگاه علوم پزشكي تهران: دكتر قريب فردي متعهد و معتقد بود و همين ايمان و اعتقاد راسخ از جمله عواملي بود كه در همه عمر، حتي در سختترين لحظات بيماري، او را فعال و سرزنده نگاه داشت. در اولين شب جمعه ماه مبارك رمضان، ميهمان دعاي كميل با صداي استاد فقيد دكتر محمد قريب هستيم.
دعاي كميل با صداي استاد فقيد دكتر محمد قريب (فايل صوتي)
دكتر محمد قريب فرزند حاج ميرزا علي اصغر قريب و خانم فاطمه قريب در سال 1288 (ه.ش) در كوچه ميرزا محمود وزير واقع در خيابان اميركبير (برق سابق) تهران در خانوادهاي معتقد و متدين ديده به جهان گشود. محمد اولين از شش فرزند خانواده بود كه هوش سرشار و پشتكار بينظير او از اوان كودكي هويدا بود و آنچه در وجود وي حيرتآور و ستودني بود، صراحت و شهامت بينظيرش در سخن گفتن بود كه اين صفت را تا پايان عمر حفظ كرد.
دوره ابتدايي را در دبستان سيروس و تحصيلات متوسطه را در دارالمعلمين مركزي كه در آن روزگار از بهترين مراكز آموزش متوسطه در تهران بود و به همت مرحوم ميرزا ابوالحسن فروغي در سال 1298 (ه.ش) تأسيس شده بود سپري كرد. دكتر قريب در دوران تحصيل در دارالمعلمين با برخي از مشاهير ايران همدرس بود كه از آن جمله ميتوان مهندس مهدي بازرگان، مهندس حسن فروغي، مهندس احمد رضوي، دكتر غلامحسين مصاحب و دكتر يداله سحابي را نام برد.
وي در پايان دوره متوسطه، رتبه اول دارالمعلمين را كسب كرد. اين توفيق، آتش آرزوي ديرين پدر را شعلهور ساخت، هر چند در شرايط آن روز ايران، پزشك شدن به سهولت ميسر نبود و تحصيل در خارج نيز هزينه گزافي داشت. اما حاج علياصغر قريب، به رغم تمام مشكلات، هزينه تحصيل فرزند را متحمل شد و بدين ترتيب، محمد قريب در سال 1306 (ه.ش) (1927 م) عازم فرانسه شد.
ايشان در بدو ورود به فرانسه، در شهر رنس اقامت گزيد و وارد دانشكده پزشكي شد. در پايان سال اول تحصيل، موفق به دريافت جايزه لابراتوار تشريح دانشكده پزشكي شد و در خلال سال دوم، در بيمارستانهاي همان شهر به كارورزي پرداخت. پس از دو سال، با دريافت تقديرنامههاي فراوان از سوي استادان طب شهر رنس، براي ادامه تحصيل عزم پاريس شد. هزينه اقامت و تحصيل وي تا دو سال اول بر عهده پدر بود، ولي از آن پس به علت بروز بحرانهاي اقتصادي در جهان، تأمين هزينه تحصيلي از ايران غيرممكن شد. در اين ميان، اسماعيل مرآت، سرپرست دانشجويان ايراني خارج از كشور كه به استعداد شگرف ايشان پي برده بود، بيدرنگ با تقاضاي بورسيه شدن وي موافقت كرد. بدين ترتيب، او وارد دانشكده پزشكي پاريس شد كه در اوايل قرن بيستم ميلادي و در سالهاي بين جنگ جهاني اول و دوم از مراكز بزرگ آموزش طب در دنيا به شمار ميرفت. دو امتحان سخت و ويژه دانشكده پزشكي عبارت بودند از (اكسترنا و انترنا). دكتر قريب پس از گذراندن دروس لازم، در سال (1931 م) در امتحان اكسترنا توفيق يافت و سپس در سال (1935 م) موفق به گذراندن امتحان انترني شد. دشواري اين آزمون به حدي بود كه كمتر كسي به بختآزمايي در آن روي ميآورد و ايشان نخستين ايراني اي بود كه دوره انترناي پاريس را با موفقيت سپري كرد و پس از او پرفسور يحيي عدل نيز به اين افتخار نائل شد.
دكتر قريب در سال 1315 (ه.ش) براي ديداري كوتاه به ايران آمد و در همان سفر با خانم زهرا قريب، فرزند استاد عبدالعظيم قريب كه از خويشاوند وي بود، ازدواج كرد و به اتفاق ايشان به فرانسه بازگشت.
در سال 1316 (ه.ش) از رساله دكتراي خود با عنوان (وقفههاي تنفسي شيرخواران) دفاع كرد و با رتبه بسيار خوب به اخذ ديپلم پزشكي پاريس نائل شد و پس از درك جديدترين يافتههاي پزشكي جهان، در سال 1317 (ه. ش) به وطن بازگشت.
زندهياد دكتر محمد قريب در سال 1319 (ه ش) با سمت استادي، توسط پرفسور شارل ابرلن كه در آن زمان رئيس دانشكده پزشكي دانشگاه تهران بود، به عنوان اولين استاد كرسي امراض كودكان منصوب شد.
وي ابتدا در بيمارستان رازي (1328-1317) و سپس در بخش كودكان بيمارستان هزار تختخوابي (1347-1329) به كار پرداخت. در بيمارستان هزار تختخوابي (امام خميني فعلي)، بخش كودكان در بخش سوم پاوين غربي بود كه سالها به «بخش قريب» معروف بود. در سال 1328، سه بخش (قريب «اطفال»، مير «جراحي» و عزيزي «داخلي») در بيمارستان هزار تختخوابي دائر بود.
استاد دكتر محمد قريب به پاس خدمات انسان دوستانه و چشمگير علمي،نشان دانش از دانشگاه تهران، نشان درجه اول فرهنگ از وزارت آموزش و پرورش و در سال 1332 (1954م) نشان عالي (لژيون دونور) را از دولت فرانسه دريافت كرد.
در سال 1334 دكتر قريب با همياري جمعي از همكاران «انجمن پزشكان كودكان ايران» را تأسيس كرد و تا سال 1353 رياست آن را برعهده داشت.
در سال 1347 «مركز طبي كودكان ايران» افتتاح شد كه دكتر محمد قريب و دكتر حسن اهري در تأسيس و راهاندازي آن متحمل زحمات بسياري شدند. با درگذشت دكتر اهري در سال 1349، رياست اين مركز تا پايان عمر بر عهده دكتر قريب بود.
دكتر قريب در فاصله سالهاي دهه 40، دو بار توفيق زيارتخانه خدا را يافت. وي فردي متعهد و معتقد بود و همين ايمان و اعتقاد راسخ از جمله عواملي بود كه در همه عمر، حتي در سختترين لحظات بيماري، او را فعال و سرزنده نگاه داشت. ايشان هرگز از فعاليت بدني بازنايستاد و از هر فرصتي براي ورزش و كوهنوردي استفاده كرد.
جسم سالم و استوار استاد از سال 1349 با هجوم پيگير بيماري مواجه شد ولي وي همچنان به كار ادامه داد تا در تيرماه 1351، به دنبال بروز ناراحتي جدي به كلينيك مايو در آمريكا كه فرزند ايشان دكتر حسين قريب در آن زمان، عضو هيئت علمي آن مركز بود مراجعه كرد و با تشخيص تومور بدخيم مثانه، تحت عمل جراحي و درمان راديوتراپي قرار گرفت.
ايشان در طول سالهاي پرمشقت بيماري، همچنان در مطب، بيماران مداوا و در دانشگاه نيز خيل مشتاقان به علم را هدايت ميكرد.
از آثار علمي استاد فقيد ميتوان به كتاب بيماريهاي كودكان در يك جلد، كتاب مسائل مشكل طب كودكان در دو جلد و بسياري مقالات پزشكي در مجلات داخلي و خارجي اشاره كرد.
سرانجام پس از سي و هفت سال تحقيق، پژوهش و خدمت صادقانه اول بهمن ماه 1353، استادي عاليقدر، صاحبنظري برجسته، دانشمندي فرزانه، انساني فرهيخته، مسلماني متعهد و پزشكي متخلق در سن 65 سالگي دعوت حق را لبيك گفت و به سراي باقي شتافت. (يادش گرامي و راهش پر رهرو باد)/ق
گردآوري و تنظيم: بهلولي، كيهان
