تلویزیون اینترنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران

کودکان در بحران: راهنمای والدین برای مدیریت واکنش‌های روانی

زهرا مرتضوی، مدیر گروه سلامت روانی–اجتماعی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به اهمیت توجه به کودکان در شرایط بحرانی گفت: «کودکان در زمان وقوع بحران‌ها واکنش‌هایی از خود نشان می‌دهند که با واکنش‌های بزرگسالان متفاوت است. معمولاً سه نوع واکنش در آنان مشاهده می‌شود؛ واکنش‌های جسمانی، رفتاری و فکری.» وی در توضیح این واکنش‌ها افزود:«در بُعد جسمانی، ممکن است کودکان دچار تپش قلب، بی‌خوابی، لرزش بدن، مشکلات تنفسی یا اختلالات گوارشی شوند. در رفتار نیز گاهی به والدین خود می‌چسبند، از حضور در مکان‌هایی مانند مدرسه یا مهدکودک اجتناب می‌کنند یا از تنها ماندن به‌شدت می‌ترسند.» مرتضوی ادامه داد: «در سطح فکری نیز ذهن کودک درگیر تکرار و بزرگ‌نمایی رویداد می‌شود؛ برای مثال، افکاری مانند “اگر دوباره این حادثه تکرار شود؟” یا “اگر والدینم را از دست بدهم؟” ذهن کودک را مشغول می‌کند و اضطراب او را افزایش می‌دهد.»

وی با تاکید بر ضرورت حمایت عاطفی فوری از کودکان پس از رویدادهای استرس‌زا بیان کرد:«در مواقع بحران، باید کودک هر چه سریع‌تر به محیطی امن منتقل شود و در کنار مراقبین یا والدین خود قرار گیرد. جداسازی از خانواده در این شرایط به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود؛ چراکه کودک احساس ایمنی را از طریق حضور والدین به‌دست می‌آورد.»
مدیر گروه سلامت روانی–اجتماعی همچنین خاطرنشان کرد:«واکنش و رفتار والدین در شرایط بحرانی، نقشی تعیین‌کننده دارد. کودکان از رفتار و هیجانات والدین الگوبرداری می‌کنند. بنابراین باید به خانواده‌ها آموزش داده شود که در زمان بروز حوادث، رفتار و هیجانات خود را کنترل کنند تا کودک کمتر آسیب ببیند.»
مرتضوی درباره راهکارهای بازگشت کودکان به وضعیت طبیعی گفت:«لازم است کودکان هر چه سریع‌تر به روال عادی زندگی بازگردند؛ فعالیت‌های روزمره سابق خود را انجام دهند، برنامه خواب خود را تنظیم کنند و در بازی‌های فردی و گروهی شرکت کنند. بازی و نقاشی از بهترین روش‌ها برای تخلیه هیجانی و کاهش اضطراب در کودکان است.»
وی در پایان هشدار داد: «در صورتی که پس از گذشت مدتی، علائمی مانند شب‌ادراری، لکنت زبان، لالی انتخابی، پرخاشگری یا ترس شدید از تنهایی در کودک مشاهده شد، لازم است والدین حتماً از خدمات روان‌شناسی و روان‌پزشکی استفاده کنند

فیلم بردار
تدوین گر