«همت عالی»؛ فرهنگسازی تبدیل داشته‌های کوچک به امیدهای بزرگ

طرح همت عالی داروخانه های 13 آبان
دور تا دور اتاق، روی صندلی‌ها، کنار دیوارها، داخل کمدها، کنار پنجره‌ها و روی میزها پر است از تابلو، تابلوفرش، قرآن، کتاب، اسباب‌بازی، کیف، کشتی، سبد سوزن و نخ، تابلوی سوزن‌دوزی بلوچی، ماکت نخستین قرص آسپرین، ظروف میناکاری و حتی ماکت یک جت جنگنده. شاید در نگاه اول تصور کنید وارد انبار یک مجموعه فرهنگی یا نمایشگاهی از اشیای قدیمی و ارزشمند شده‌اید، اما اینجا اتاق جلسات مجموعه داروخانه‌های ۱۳ آبان است؛ اتاقی که هر یک از وسایلش می‌تواند سرنوشت متفاوتی پیدا کند.
هر مهمانی که به این اتاق قدم می‌گذارد، می‌تواند یکی از این وسایل را به هر مبلغی که مایل است خریداری کند؛ با این تفاوت که پول پرداختی نه به حساب فروشنده، بلکه برای تأمین داروی بیماران نیازمند اختصاص می‌یابد. جالب‌تر اینکه بسیاری از خریداران، وسیله خریداری‌شده را دوباره به مجموعه اهدا می‌کنند تا بار دیگر فروخته شود و عواید آن به کمک بیماران برود. به این ترتیب، یک تابلو یا هدیه قدیمی می‌تواند بارها دست‌به‌دست شود و هر بار سهمی در تأمین داروی بیماری داشته باشد.
اینجا بخشندگی شکل متفاوتی به خود گرفته است؛ گاهی یک تابلوی قدیمی، اسباب‌بازی کودکان یا هدیه‌ای که سال‌ها در گوشه خانه مانده، به داروی موردنیاز بیماری تبدیل می‌شود. این تجربه در عین سادگی، حامل یک پیام اجتماعی مهم است: برای کمک به دیگران همیشه به ثروت‌های بزرگ نیاز نیست؛ گاهی کافی است نگاهمان به داشته‌های خود را تغییر دهیم و سهمی از آن را برای رفع نیاز دیگری کنار بگذاریم.

۱۴ آبان‌ماه، روز فرهنگ عمومی، فرصتی برای توجه دوباره به رفتارهایی است که می‌توانند کیفیت زندگی اجتماعی را ارتقا دهند. فرهنگ عمومی تنها در آداب و رسوم و رفتارهای متداول جامعه خلاصه نمی‌شود، بلکه نوع مواجهه افراد با نیازها و مسائل یکدیگر و میزان مسئولیت‌پذیری آنان در برابر جامعه را نیز دربرمی‌گیرد. در این میان، احسان و نیکوکاری از جمله ارزش‌هایی است که برای ماندگاری و اثرگذاری بیشتر، باید از کمک‌های مقطعی و مشارکت گروه محدودی از خیرین فراتر برود و به بخشی از سبک زندگی و فرهنگ عمومی کشور تبدیل شود. تجربه طرح «همت عالی» نشان می‌دهد چگونه می‌توان با تغییر نگرش به داشته‌های شخصی و تبدیل آن‌ها به فرصتی برای دستگیری از دیگران، زمینه گسترش چنین فرهنگی را فراهم کرد؛ فرهنگی که در آن هر فرد، متناسب با توان خود، می‌تواند در کاهش رنج و دشواری زندگی دیگران سهیم باشد.
داروخانه‌های ۱۳ آبان برای بسیاری از بیماران، به‌ویژه مبتلایان به بیماری‌های خاص و صعب‌العلاج، آخرین امید برای تأمین داروهای گران‌قیمت و موردنیازشان است. در شرایطی که هزینه‌های درمان و دشواری دسترسی به برخی داروها، فشار مضاعفی بر بیماران و خانواده‌های آنان وارد می‌کند، مسئولان این مجموعه با اجرای طرح «همت عالی» و جلب مشارکت خیرین تلاش می‌کنند بخشی از هزینه‌های دارویی بیماران نیازمند را تأمین کنند و مانع از وقفه در روند درمان آنان شوند.

خبرگزاری ایکنا برای آشنایی بیشتر با این طرح و مجموعه اقداماتی که در مجموعه داروخانه‌های ۱۳ آبان برای حمایت از بیماران و تسهیل دسترسی آنان به دارو انجام می‌شود، با محمود بیگلر، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس مجموعه داروخانه‌های ۱۳ آبان، گفت‌وگو کرده است که در ادامه می‌خوانیم.

ایکنا ـ طرح «همت عالی» چگونه شکل گرفت؟
مجموعه داروخانه‌های ۱۳ آبان یک هلدینگ است که هم داروخانه‌های بیمارستانی و هم داروخانه‌های سرپایی در نقاط مختلف شهر دارد که تقریباً تمامی این داروخانه‌ها داروهای تخصصی و فوق‌تخصصی عرضه می‌کنند. برخی از مراجعه‌کنندگان به این مجموعه، توانایی پرداخت هزینه داروهای تجویزشده از سوی پزشک را ندارند به ویژه اینکه داروهای عرضه‌شده در این داروخانه‌ها معمولاً گران‌قیمت هستند.
حدود چهار سال پیش، دعوت از خیرین را در این مجموعه آغاز کردیم تا به بیمارانی که به داروخانه‌های ۱۳ آبان مراجعه می‌کنند، کمک کنیم. در سال‌های گذشته، مبالغ پرداختی به بیماران چندان زیاد نبود، اما همین کمک‌های اندک نیز رضایت بیماران نیازمند را به همراه داشت. بسیاری از این بیماران حتی هزینه بازگشت به منزل را نداشتند و با هر زحمتی خود را به اینجا می‌رساندند تا داروی موردنیازشان را تهیه کنند. دریافت این کمک‌ها می‌توانست انگیزه آنها را برای ادامه درمان تقویت کند.
واقعیت این است که اگر فردی منابع مالی کافی برای تأمین هزینه درمان و داروهای تجویزشده از سوی پزشک را نداشته باشد، به‌ویژه اگر از بیماران صعب‌العلاج یا مبتلا به سرطان باشد، ایجاد وقفه در روند درمان می‌تواند پروتکل درمانی او را با مشکل مواجه کند.
به همین دلیل، با خیریه‌های متعددی قرارداد بستیم تا به‌عنوان طرف قرارداد مجموعه، به این بیماران کمک کنند. در حال حاضر، با حدود ۱۴ خیریه قرارداد مستقیم داریم و بسیاری از آن‌ها کمک‌های متنوعی به بیماران ارائه می‌دهند. البته منابع این خیریه‌ها محدود است و به همین دلیل، در حد توان خود کمک می‌کنند.
بخشی از خیرین نیز مستقیماً مبالغی را به حساب مجموعه واریز می‌کنند. از محل این کمک‌ها، به بیمارانی که از سوی خیریه‌ها معرفی می‌شوند و همچنین بیمارانی که توانایی پرداخت بخشی از هزینه داروهای خود را ندارند، کمک می‌کنیم.
این خیرین افراد ثابتی هستند که به‌صورت مستمر با مجموعه ما همکاری دارند و خدمات خود را در اختیار ما قرار می‌دهند. البته برای افزایش تنوع این خدمات، برنامه‌های دیگری نیز طراحی و اجرا شد.
یکی از این اقدامات، طرح «همت عالی» برای کمک به تأمین هزینه داروی بیماران نیازمند است. یکی از خیرین به نام حاج آقای رضایی، با من تماس گرفتند و شماره حساب مجموعه را خواستند. روز بعد متوجه شدیم مبلغی به حساب داروخانه واریز شده است. علت را جویا شدم. ایشان گفتند من و خانواده‌ام در کنار هم نشسته بودیم و گفتیم تعدادی تابلو در منزل داریم که به‌اندازه کافی آن‌ها را دیده‌ایم و از آن‌ها لذت برده‌ایم. با یکدیگر مشورت کردیم و به این نتیجه رسیدیم که این تابلوها را تبدیل به احسن کنیم تا بتوانند گرهی از مشکلات عده‌ای باز کنند و چه جایی بهتر از مجموعه ۱۳ آبان که بتواند در تأمین داروی بیماران نیازمند گره‌گشایی کند.
همین اقدام ارزشمند این خیر، جرقه راه‌اندازی طرح «همت عالی» را زد. با خود فکر کردیم که همه ما در منزل تابلو، کتاب و اقلام دیگری داریم که در طول سال‌ها، به‌دلیل مسئولیت‌های مدیریتی یا مناسبت‌های مختلف، به ما هدیه داده شده‌اند. می‌توانیم این هدایا را تبدیل به احسن کنیم و از محل فروش آن‌ها برای کمک به بیماران نیازمند استفاده کنیم.
سالن مجموعه ۱۳ آبان را نیز به این کار اختصاص دادیم. افراد مختلف به اینجا مراجعه کرده و تابلوها و هدایای متنوعی اهدا کرده‌اند تا از محل فروش آن‌ها برای تأمین داروی بیماران نیازمند استفاده شود.
ما نیز در جلساتی که در این سالن برگزار می‌شود و همچنین در نمایشگاه‌های دارو و تجهیزات پزشکی کشور، این اقلام را عرضه می‌کنیم تا به فروش برسند و درآمد حاصل از آن‌ها صرف کمک به بیماران شود.
در منزل هر یک از ما وسایلی وجود دارد که شاید در نگاه اول کم‌اهمیت به نظر برسند، اما اگر در کنار یکدیگر قرار گیرند و برای انجام کار خیر به فروش برسند، می‌توانند گره‌گشای مشکلات گروهی از بیماران باشند.
تقریباً در هر جلسه‌ای که در این سالن برگزار کرده‌ایم، شاهد افزایش تعداد تابلوها و اقلام اهدایی بوده‌ایم. از آغاز این طرح، که اکنون حدود دو ماه از آن می‌گذرد، توانسته‌ایم اقلامی به ارزش حدود چهار میلیارد تومان بفروشیم.
با این مبلغ، اگر به هر بیمار ۱۰ میلیون تومان کمک شود، می‌توان هزینه داروی دو هزار نفر را تأمین کرد. دعای این افراد نیز کمک می‌کند تا در این مسیر، راه‌های جدیدتری پیش روی ما قرار گیرد.
همه افراد، از کارکنان مجموعه تا رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران، در طرح «همت عالی» مشارکت دارند. چند روز پیش، رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران آلبوم اسکناسی را که از سوی بانک مرکزی به ایشان اهدا شده بود، به این مجموعه هدیه کردند تا به فروش برسد و هزینه حاصل از آن برای تأمین داروی بیماران صرف شود.
این طرح در سطح دانشگاه و میان کارکنان نیز جای خود را باز کرده است. کارکنان مجموعه ۱۳ آبان، چه در داروخانه‌های بیمارستانی و چه در داروخانه‌های شهری، ماهانه حدود ۳۰۰ میلیون تومان از محل کمک‌های خانوادگی به حساب مجموعه داروخانه‌های ۱۳ آبان واریز می‌کنند تا برای تأمین داروی بیماران نیازمند اختصاص یابد.
این اقدام به فرهنگی در مجموعه ما تبدیل شده است. رویکرد ما این است که مراجعه‌کنندگان تا حد امکان بدون دارو از مجموعه خارج نشوند و بتوانیم با کمک‌های خود، زمینه ادامه درمان آن‌ها را فراهم کنیم.
با توجه به شرایط کنونی دارو و تجهیزات پزشکی، هیچ موضوعی اولویت‌دارتر از تأمین داروی بیماران نیازمند نیست. حتی افرادی که مدرسه یا بیمارستان جدید می‌سازند، باید توجه داشته باشند که هدف از ساخت بیمارستان، درمان مردم است؛ بنابراین، اگر مردم نتوانند داروی موردنیاز خود را دریافت کنند، ساخت بیمارستان جدید نیز نمی‌تواند به‌تنهایی مؤثر باشد.
به نظر من، جهت‌گیری بسیاری از فعالیت‌ها می‌تواند تغییر کند. افرادی را می‌بینیم که از هزینه‌های سفره و مایحتاج روزمره زندگی خود کم می‌کنند تا بتوانند به تأمین داروی بیماران نیازمند کمک کنند. این وظیفه تک‌تک ماست که در این مسیر گام برداریم.
تابلویی که آیت الله حسن‌زاده آملی از طریق استاد لاریجانی به بنده اهدا کرده‌اند، تاکنون چند بار به فروش رسیده است. هر بار نیز که فردی آن را به مبلغ یک میلیارد تومان خریده، دوباره به مجموعه اهدا کرده است تا مجدداً به فروش برسد و هزینه آن صرف بیماران شود.
بسیاری از آثاری که اینجا می‌بینیم، چندین بار به فروش رسیده‌اند. برخی از آن‌ها شاید در نگاه اول ارزش مالی چندانی نداشته باشند. برای مثال، یک سبد سوزن و قرقره داریم که شاید بتوان آن را از هر جایی با پنج یا ۱۰ هزار تومان تهیه کرد؛ اما فردی آن را به مبلغ ۱۲۰ میلیون تومان خریداری کرده و دوباره به مجموعه ما اهدا کرده است.
فرد دیگری نیز اسباب‌بازی‌هایی را که اینجا وجود دارد، دیده و آنها را خرید و گفت من دو فرزند دارم و برای هر یک از آن‌ها این اسباب‌بازی را به قیمت ۵۰ میلیون تومان می‌خرم و به فرزندانم می‌دهم تا یاد بگیرند که کمک به بیماران و دستگیری از آن‌ها چه لذتی دارد.ایکنا ـ آیا دارو نیز جزو اقلام تحریمی ایران است؟ اگر چنین است، تحریم‌ها چگونه شرایط تأمین دارو را تحت تأثیر قرار داده‌اند؟
دارو هم تحریم است؛ وقتی نمی‌توانید پول را به یک شرکت دارویی حواله کنید یا از کشتی و هواپیما برای انتقال مواد اولیه ساخت دارو استفاده کنید، این نیز نوعی تحریم است. تحریم صرفاً به این معنا نیست که به شرکت‌های دارویی دستور دهند به ما دارو نفروشند. ممکن است یک شرکت اعلام کند که حاضر است داروی موردنیاز را به ما بفروشد، اما وقتی مسیرهای فروش را مسدود کرده باشند، وقتی امکان انتقال پول به شرکت فروشنده وجود نداشته باشد، خریدی انجام نمی‌شود.
حتی اگر خرید انجام شود، اما امکان انتقال مواد اولیه وجود نداشته باشد، دارو نمی‌تواند در کارخانه‌های داخل ایران تولید شود. به نظر من، این یکی از بزرگ‌ترین جنایت‌هایی است که در طول تاریخ در حال وقوع است.
دشمنان، با وجود ادعای کمک به مردم ایران و بیماران، در عمل به همان مردمی خیانت می‌کنند که مدعی حمایت از آن‌ها هستند. آن‌ها مسیرهایی را مسدود می‌کنند که حداقل‌های درمان مردم به تأمین دارو از طریق آن‌ها وابسته است. این اقدام نوعی جنایت جنگی است که در حال وقوع است. امیدواریم با مقاومتی که مردم و کشور ما از خود نشان می‌دهند، بتوانیم این تحریم‌ها را بشکنیم و به پیروزی نهایی دست یابیم.
در مجموعه داروخانه‌های ۱۳ آبان، که وابسته به دانشکده داروسازی نیز هست، حدود ۴۰ محصول را برای بیماران خود تولید می‌کنیم. این کار در همین مجموعه انجام می‌شود تا مشکلات بیماران برطرف شود.
بخشی از این داروها پیش‌تر وارداتی بودند و بخشی نیز در داخل کشور تولید می‌شدند، اما تأمین آن‌ها اکنون به‌دلیل تحریم‌ها با مشکل مواجه شده است. با توجه به تعداد بیمارانی که به اینجا مراجعه می‌کنند و همچنین دانش و تخصصی که در اختیار داریم، این داروها را در قالب داروهای ترکیبی یا کامپاندینگ تولید می‌کنیم.
در دفتر من نیز نمونه‌هایی از این محصولات وجود دارد که می‌توانید آن‌ها را ببینید. در همین شرایط، این داروها را تولید کرده‌ایم تا بتوانیم چرخه اصلی درمان را حفظ کنیم و پزشکان نیز ابزار لازم را برای کمک به درمان بیماران خود در اختیار داشته باشند.

ایکنا ـ بنابراین، در حوزه دارو به هیچ‌وجه تسلیم نشده‌اید؟
به هر شکل ممکن باید این مسیر را ادامه دهیم. در مرکز رشد، که مسئولیت آن را نیز بر عهده دارم، از دهه ۱۳۸۰ تاکنون بیش از ۲۲۰ قلم داروی دارای فناوری پیشرفته تولید و وارد چرخه دارویی کشور شده است. خوشبختانه، چون مواد مورد نیاز این داروها از ابتدا تا انتها در داخل ایران طراحی شده‌اند، در تأمین هیچ‌یک از آن‌ها با کمبود مواجه نیستیم و تحریم‌ها نتوانسته‌اند تأثیر منفی بر آن‌ها بگذارند.
اما در تأمین فرآورده‌هایی که تولید مواد اولیه آنها به هر دلیل در داخل کشور مقرون‌به‌صرفه نیست یا مواد اولیه و جانبی آن‌ها باید از کشورهای مختلف تأمین شود، اکنون با مشکل مواجه شده‌اند.
با این حال، به نظر من، از آنجا که دانش تولید دارو در کشور وجود دارد، می‌توان این دانش را در کوتاه‌ترین زمان به چرخه تولید بازگرداند. ممکن است مردم در مقطعی با مشکل مواجه شوند، اما در بلندمدت حتماً از این شرایط عبور خواهیم کرد و نیازهای داخلی کشور را تأمین خواهیم کرد.
تمام دانشگاه‌ها و مجموعه‌های آموزشی و پژوهشی در این زمینه فعالیت می‌کنند تا بتوانند بخشی از مشکلات مردم را در این چرخه برطرف کنند. نمونه‌های این اقدامات را اکنون در همین مجموعه داریم و آن‌ها را اجرا کرده‌ایم. در میان پزشکان نیز این تجربه شکل گرفته است که بتوانند با استفاده از همین داروها، بیماران خود را درمان کنند.

ایکنا ـ آیا داروهایی وجود دارند که به‌شدت به آن‌ها نیاز داشته باشیم، اما اصلاً در کشور موجود نباشند؟
بله؛ تعدادی محدود از داروها وجود دارند که در حال حاضر جایگزینی برای آن‌ها در دسترس نیست. مسدود شدن مسیرهای انتقال دارو به داخل کشور نیز در تأمین این داروها مشکل ایجاد کرده است.
البته گاهی با هماهنگی پزشک می‌توان برای برخی از این داروها، جایگزین‌های مرحله دوم و سوم را انتخاب کرد و این کار در حال انجام است. با این حال، بیمارانی که به داروی خاصی وابسته بوده‌اند و چرخه واردات یا تولید آن دارو به‌دلیل این مسائل قطع شده است، متأسفانه با مشکلات جدی مواجه هستند.
در حال حاضر، حدود ۴۰ تا ۵۰ قلم دارو وجود دارد که مردم در تأمین آن‌ها با مشکل مواجه‌اند. امیدواریم مسیرهای جایگزین ایجاد شود و امکان واردات مواد اولیه این فرآورده‌ها فراهم شود.

ایکنا ـ آیا به استفاده از ظرفیت ایرانیان خارج از کشور برای تأمین دارو فکر شده است؟ برای مثال، آیا آن‌ها می‌توانند دارو را تهیه و برای بیماران داخل کشور ارسال کنند؟

دارو کالایی راهبردی و حساس است و باید فرایند ثبت و تأیید دارو در کشور انجام شود. نمی‌توانیم داروی مورد نیاز بیماران را از هر منبع و مسیری تأمین کنیم و هر فردی نیز نمی‌تواند وارد این حوزه شود. اگر پروتکل‌های مشخص در این زمینه و دستورالعمل‌های سازمان غذا و دارو  طی شوند و مسیر پروازی وجود داشته باشد، می‌توان از این مسیرها استفاده کرد.
البته برخی از این داروها برای بیماری‌های شایع در کشور موردنیاز هستند و گاهی تأمین یک یا دو قلم دارو نمی‌تواند مشکل را برطرف کند. به نظر من، باید مسیرهای جایگزینی برای عبور از این فرایندها و تحریم‌ها ایجاد شود.
دولت نیز به مسیرهای جایگزین فکر کرده و اقداماتی در این زمینه انجام داده است. نمونه‌های آن را در مقاطع مختلف، حتی در سفرهای مقامات کشور، می‌توان دید؛ آن‌ها هنگام بازگشت، دارو و مواد اولیه را نیز با خود می‌آورند. این اقدام نشان‌دهنده احساس مسئولیت یک مسئول است که حتی در سفرهای کاری نیز به فکر مردم است تا بخشی از نیازهای کشور را تأمین کند.

ایکنا ـ داروخانه ۱۳ آبان در بسیاری از مواقع به آخرین امید مردم تبدیل می‌شود؛ چگونه به این افراد کمک می‌کنید؟
ما تقریباً روزانه به بیش از سه هزار مراجعه‌کننده پاسخ می‌دهیم. این افراد معمولاً برای تهیه داروهای عادی به اینجا مراجعه نمی‌کنند، بلکه برای درمان بیماری‌های صعب‌العلاج، پیوند عضو، ام‌اس و موارد مشابه به مجموعه ما می‌آیند.
با هماهنگی سازمان غذا و دارو و با توجه به اینکه این مجموعه به‌عنوان یکی از مراکز مرجع کشور شناخته می‌شود، تلاش می‌شود تمام ظرفیت‌ها به کار گرفته شود تا اینجا دست‌کم آخرین نقطه‌ای باشد که بیمار در آن بدون دارو نماند.
مسئولان مربوط نیز تمام تلاش خود را در این زمینه انجام داده‌اند. ما هم تلاش می‌کنیم حتی اگر لازم باشد، تأمین دارو را در بازه‌های زمانی ۱۵روزه یا یک‌ماهه تنظیم کنیم تا بتوانیم تعداد بیشتری از بیماران را پوشش دهیم و چرخه درمان هیچ بیماری بی‌دلیل قطع نشود.

ایکنا ـ روش‌های مختلفی برای اداره داروخانه‌ها در دنیا مطرح است؛ آیا شما نیز از روش‌های جدید در اداره داروخانه استفاده می‌کنید؟
در بخش DPIC، یعنی بخش اطلاعات دارویی و مشاوره‌های مرتبط با مسمومیت، از هوش مصنوعی استفاده می‌کنیم. این بخش از ساعت هشت تا ۲۰ از طریق شماره ۱۹۰ پاسخ‌گوست و به‌عنوان یک مرجع کشوری فعالیت می‌کند. این بخش یکی از بازوهای اصلی وزارت بهداشت در زمینه ارائه مشاوره دارویی به افرادی است که تماس می‌گیرند.
همچنین در زمینه بسیاری از مسمومیت‌ها با اورژانس کشور همکاری گسترده‌ای داریم و می‌توانیم مشاوره‌های لازم را درباره بیمارانی ارائه کنیم که نیروهای اورژانس بر بالین آن‌ها حاضر می‌شوند.
بخش فارماکوتراپی نیز در مجموعه ۱۳ آبان فعال است. در این بخش، یک متخصص داروساز بالینی و یک پزشک مستقر هستند. از میان حدود سه هزار نفری که روزانه به مجموعه مراجعه می‌کنند، برخی از بیمارانی که داروهای متنوعی مصرف می‌کنند و احتمال تداخل دارویی در مورد آن‌ها وجود دارد، به این مرکز ارجاع داده می‌شوند تا در فضایی آرام از مشاوره‌های تخصصی بهره‌مند شوند.
اقدام دیگر ما مربوط به مراکز نگهداری سالمندان و افراد دارای معلولیت است. همکاران ما به‌صورت حضوری به این مراکز مراجعه می‌کنند تا تداخلات دارویی آنها را بررسی کنند، داروهای مشابه مصرفی بیماران را تنظیم کنند، تداخلات احتمالی را شناسایی کنند و درباره داروهای مورد استفاده این گروه از بیماران مداخله تخصصی انجام دهند. این اقدامات نتایج بسیار خوبی نیز داشته است.
همچنین در پویش‌هایی که به مناسبت‌های مختلف در سطح شهر برگزار می‌شود، در زمینه سنجش فشارخون و قند خون شرکت می‌کنیم تا در راستای مسئولیت اجتماعی خود، به افزایش آگاهی جامعه کمک کنیم.
در مورد بیماران مبتلا به ام‌اس نیز، بیمارانی که متقاضی دریافت خدمت هستند، لازم نیست برای دریافت دارو به ما مراجعه کنند؛ دارو در منزل آن‌ها تحویل داده می‌شود و مشاوره‌ها نیز از طریق تماس تصویری انجام می‌گیرد.
البته بیمارانی که برای نخستین بار مراجعه می‌کنند و اصرار دارند که اولین مراجعه آن‌ها حضوری باشد، به مجموعه ما می‌آیند و داروی خود را از اینجا دریافت می‌کنند.
برای بیماران پیوندی نیز برنامه داریم که همین خدمت را ارائه دهیم. این اقدام را درباره جانبازان با درصد جانبازی بالای ۷۰ درصد نیز انجام داده‌ایم. نمایندگان بیمه دی و بنیاد شهید نیز در اینجا مستقر هستند و با هماهنگی بیمه دی، داروهای این بیماران در منزل آن‌ها تحویل داده می‌شود.
بخش کامپاندینگ (ساخت داروهای ترکیبی) نیز در بیمارستان‌های فارابی و رازی داریم؛ وظیفه این بخش، ساخت داروهایی است که در فهرست دارویی کشور قرار ندارند، اما پزشک متناسب با بیماری فرد آن‌ها را تجویز می‌کند. ساخت این داروها در مراکز ما انجام می‌شود تا بتوانیم به بیماران در تأمین داروی مورد نیازشان کمک کنیم. این کار را داروسازانی انجام می‌دهند که در رشته داروسازی صنعتی تحصیل کرده‌اند.
در بیمارستان‌ها نیز برای آماده‌سازی استاندارد داروهای پرخطر و سیتوتوکسیک، فضاهای اتاق تمیز یا کلین‌روم را در بیمارستان‌های امام خمینی(ره)، شریعتی و مرکز طبی کودکان ایجاد کرده‌ایم تا آماده‌سازی این داروها در محیط‌های تمیز و استانداردی انجام شود که سازمان غذا و دارو تعیین کرده است.هدف این است که در مورد داروهایی که هم گران‌قیمت و هم سیتوتوکسیک هستند، بتوانیم از هر میلی‌گرم دارو برای چندین بیمار استفاده کنیم.
برای مثال، اگر یک میلی‌گرم از دارویی برای یک بیمار موردنیاز باشد، همان مقدار در فضای اتاق تمیز جدا و برای بیمار آماده می‌شود و باقی‌مانده دارو در اختیار سایر بیماران قرار می‌گیرد. با این کار، هزینه تمام‌شده دارو برای بیماران به حداقل می‌رسد و به کاهش فشار اقتصادی بر آن‌ها کمک می‌شود.از سوی دیگر، چون این داروها سیتوتوکسیک هستند، این روش می‌تواند ایمنی پرستاران و پزشکان را نیز افزایش دهد و مانع از قرار گرفتن آن‌ها در معرض خطرات ناشی از نشت دارو هنگام آماده‌سازی و تزریق شود.
این اقدامات همچنین باعث شده است که مدت ماندگاری بیماران در بخش‌های NICU به‌شدت کاهش پیدا کند. در نهایت، این کار می‌تواند هزینه‌های درمان و عوارضی را که معمولاً در اثر عفونت‌های ثانویه در این بخش‌ها ایجاد می‌شود، به حداقل برساند.
این‌ها اقداماتی هستند که داروخانه‌های وابسته به مراکز علمی می‌توانند انجام دهند. در مراکزی که اولویت اصلی آن‌ها ارائه خدمات استاندارد به بیماران است، ممکن است امکانات لازم برای انجام این کارها در همه داروخانه‌ها وجود نداشته باشد؛ اما در مجموعه ۱۳ آبان و داروخانه‌های اقماری آن، این اقدامات برنامه‌ریزی شده و در بسیاری از بخش‌ها به اجرا درآمده‌اند. امیدواریم در آینده، سایر مراکز نیز بتوانند این اقدامات را انجام دهند.
بسیاری از این فعالیت‌ها با مشارکت بخش خیرین مجموعه انجام شده است. هر جا خیرین وارد میدان شده‌اند، توانسته‌اند حماسه بیافرینند. حتی در حوزه تجهیزات پزشکی نیز، هر جا بیماران به استفاده از خدمات مراقبت در خانهhome care  نیاز دارند، خیریه صنف تجهیزات پزشکی در کنار ما قرار گرفته و خدمات متنوعی به این گروه از بیماران ارائه می‌دهد.
برخی از بیماران نگران‌اند که تجهیزات و وسایل موردنیاز خود را از کجا تهیه کنند؛ وسایلی مانند تخت، چه از نوع مکانیکی و چه برقی، ویلچر، دستگاه اکسیژن‌ساز و اقلام مصرفی موردنیاز. این خیریه، تجهیزات موردنیاز را به‌صورت امانت و بدون دریافت وجه در اختیار بیماران قرار می‌دهد. حتی در این زمینه، تمکن مالی افراد ملاک نیست؛ هر فردی که به تجهیزات پزشکی نیاز داشته باشد، می‌تواند از این خدمات استفاده کند.
این خیریه همچنین پویش‌های متعددی برای تأمین هزینه‌های این فعالیت‌ها راه‌اندازی کرده است. از جمله آن‌ها پویش «گل‌های همیشه‌بهار» است که در مراسم ترحیم، به‌جای خرید تاج گل، ویلچر تهیه و در اختیار بیماران نیازمند قرار می‌گیرند.


ایکنا ـ اگر تحریم‌ها برداشته شود، نخستین اقدامی که در حوزه دارو انجام خواهید داد، چیست؟
توسعه خدمات تحویل دارو در منزل، با رعایت استانداردهای سازمان غذا و دارو و وزارت بهداشت مدنظر ما است. در حال حاضر، بسیاری از فرایندهای انتقال دارو در شرایط غیراستاندارد انجام می‌شود و در برخی موارد، سلامت دارو از مبدأ تا مقصد تضمین نمی‌شود.
دارو مانند غذای سفارش‌داده‌شده از طریق اسنپ‌فود نیست که آن را داخل جعبه قرار دهیم و اگر کسی آن را دستکاری کرد، مشکل خاصی برای خانواده ایجاد نشود. اگر دارویی خاص در مسیر انتقال دچار تغییر شود، ممکن است روند درمان بیمار را با مشکل مواجه کند.
ما در حال طراحی جعبه‌هایی هستیم که بتوانند امنیت انتقال دارو را تضمین و دمای آن را تنظیم کنند؛ زیرا برخی داروها به زنجیره سرد نیاز دارند و باید در شرایط استاندارد منتقل شوند.
همچنین باید دیتالاگرهایی در این باکس ها تعبیه شود تا اگر دمای نگهداری دارو در طول مسیر تغییر کرد، به مبدأ و مقصد پیام ارسال شود.
این کار را آغاز کرده‌ایم و یکی از خیرین، امکانات لجستیکی آن را برای ما فراهم کرده است. در حال کار بر روی سیفتی‌باکس‌ها(جعبه‌های امن) هستیم و امیدواریم طی دو تا سه ماه آینده بتوانیم این طرح را عملیاتی کنیم.
هدف این است که افرادی که می‌خواهند داروی خود را بدون مراجعه حضوری به داروخانه دریافت کنند، بتوانند از این خدمت استفاده کنند؛ البته با رعایت استانداردهای بین‌المللی و ملی.
البته در این فرایند، مشاوره‌های دارویی نیز نباید قطع شود. باید بتوانیم با کمک هوش مصنوعی و سامانه‌های مرتبط، مشاوره‌های آنلاین را هم‌زمان با تحویل دارو در اختیار بیمار قرار دهیم. دارو باید به‌گونه‌ای تحویل داده شود که بیمار بتواند با وارد کردن کد ملی خود، جعبه امن دارو را باز و داروی خود را تحویل بگیرد. همچنین باید بتواند هم‌زمان مشاوره دارویی را از داروساز مجموعه دریافت کند.
این کار می‌تواند از هر جهت اطمینان و امنیت لازم را برای بیمار فراهم کند تا با خیال راحت از داروی خود استفاده کند. گاهی مشاهده می‌کنیم که دارو از مسیرهای غیرتخصصی و به‌وسیله افرادی که مجوزهای لازم را ندارند، برای انتقال به منزل عرضه می‌شود. این مسئله واقعاً سلامت جامعه را تهدید می‌کند. اما اگر استانداردهای لازم تدوین و عملیاتی شود، هر فرد یا سکویی که این استانداردها را رعایت کند، می‌تواند از این بستر استفاده کند.
کسی با فعالیت سکوهای فروش دارو مخالفتی ندارد، اما معتقدیم سکوهای فروش باید بر اساس استانداردها فعالیت کنند؛ به‌گونه‌ای که مبدأ و مقصد دارو کاملاً مشخص و شفاف باشد، دارو از مسیر معینی منتقل شود و اگر به دمای خاصی نیاز دارد، دمای آن در طول مسیر حفظ شود.
ما همواره به دنبال عملیاتی کردن این موضوع هستیم و می‌خواهیم به وزارت بهداشت در تدوین پروتکل‌های مربوط کمک کنیم. همچنین در حوزه کامپاندینگ به دنبال دریافت مجوز کشوری هستیم؛ زیرا مشکل فقط به تهران محدود نیست و در نقاط مختلف کشور وجود دارد.
تلاش می‌کنیم با کمک دانشگاه‌های علوم پزشکی، این بخش‌ها را دست‌کم در استان‌های بزرگ راه‌اندازی کنیم؛ همچنین اگر مراکز در این زمینه با مشکلی مواجه شوند، می‌توانیم در کنار آن‌ها باشیم تا بیماران سراسر کشور و مراکزی که توان علمی و تخصصی داروسازان خود را در اختیار دارند، از این ظرفیت بهره‌مند شوند. کتابی نیز در حال تدوین داریم که بتواند در راه‌اندازی و استانداردسازی این مراکز کمک‌کننده باشد.

ایکنا ـ افرادی که علاقه‌مندند در این فعالیت‌های خیرخواهانه مشارکت کنند، چگونه می‌توانند با شما ارتباط بگیرند؟
اطلاعات لازم از طریق سایت داروخانه‌های ۱۳ آبان در دسترس است. افراد از نقاط مختلف کشور می‌توانند از طریق سایت، کمک‌های خود را به‌صورت نقدی یا در قالب تابلو، کتاب و سایر اقلام اهدا کنند و در نهایت، بازخورد اقدامات انجام‌شده خود را نیز دریافت کنند. شاید یکی از دلایلی که خیرین همچنان در کنار ما باقی مانده‌اند، همین موضوع باشد. یکی از شرایطی که در مجموعه در نظر گرفته‌ایم این است که اگر فردی مبلغی را به‌صورت امانت در اختیار ما قرار دهد، گزارش عملکرد منابعی را که در اختیارمان گذاشته است، با ذکر نام، کد ملی، شماره تماس و مبلغ کمک، به او ارائه می‌کنیم. حتی فرد خیر می‌تواند با بیمار تماس بگیرد و از او بپرسد که آیا داروی خود را تهیه کرده و آیا این کمک به دستش رسیده است یا خیر.
به نظر من، این موضوع بزرگ‌ترین عامل اطمینان‌بخشی به خیرین بوده است. اکنون حدود پنج سال است که در این مجموعه فعالیت می‌کنم در این مدت تعداد خیرین نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه روزبه‌روز بیشتر شده است و ما نیز با اتکا به همین همراهی، میزان کمک‌های خود را افزایش می‌دهیم. در واقع، هر مبلغی که در اختیار ما قرار می‌گیرد، امانت است و امیدواریم در این شرایط بتوانیم امانت‌داران خوبی باشیم.

بنابر گزارش ایکنا؛ روز فرهنگ عمومی فرصتی است تا به این نکته توجه کنیم که جامعه برای گسترش همدلی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، به رفتارهایی نیاز دارد که از سطح توصیه و شعار فراتر بروند و در زندگی روزمره مردم جریان پیدا کنند. احسان و نیکوکاری نیز زمانی به یک فرهنگ پایدار تبدیل می‌شود که تنها به مناسبت‌های خاص یا گروه محدودی از خیرین اختصاص نداشته باشد و در خانواده‌ها، محیط‌های کاری و روابط اجتماعی نهادینه شود.
«همت عالی» نشان می‌دهد گاهی یک تابلو می‌تواند به داروی یک بیمار، یک هدیه می‌تواند به امید ادامه درمان و یک تصمیم ساده خانوادگی می‌تواند به گره‌گشایی از زندگی انسانی دیگر منجر شود. شاید گسترش چنین تجربه‌هایی همان حلقه‌ای باشد که فرهنگ عمومی امروز برای تقویت روحیه احسان و نیکوکاری به آن نیاز دارد؛ فرهنگی که در آن بخشیدن، نه اقدامی استثنایی، بلکه بخشی طبیعی از زندگی اجتماعی و مسئولیت هر یک از ما در برابر دیگری باشد.

این گزارش در خبرگزاری بین المللی قرآن- ایکنا- با همکاری روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران تهیه و منتشر شده است.