شپش سر در کودکان؛ بیماری شایعی که ربطی به بهداشت ندارد
به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران، دکتر هانیه اسدپور، متخصص پوست و مو و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به شایع بودن شپش سر در کودکان، به‌ویژه در سنین مدرسه، گفت: شپش سر یک بیماری شایع است که بیشتر در کودکان سه تا ۱۱ سال دیده می‌شود و برخلاف تصور عمومی، ابتلا به آن ارتباطی با پایین بودن سطح بهداشت فرد ندارد.
وی درباره عامل ایجادکننده شپش سر اظهار کرد: عامل این بیماری حشره‌ای به نام «پدیکولوس کاپیتیس» است که از خون انسان تغذیه می‌کند و در پوست سر زندگی دارد. این حشره هر چهار تا شش ساعت از پوست سر تغذیه کرده و به‌طور متوسط روزانه پنج تا ۱۰ تخم روی ساقه مو قرار می‌دهد.
این متخصص پوست و مو افزود: تخم‌های شپش اتصال محکمی به ساقه مو دارند و معمولاً پس از حدود یک هفته از تخم خارج شده و به حشره بالغ تبدیل می‌شوند.

انتقال شپش بیشتر از طریق تماس مو با مو
دکتر اسدپور با بیان اینکه انتقال شپش سر عمدتاً از طریق تماس مستقیم مو با مو انجام می‌شود، عنوان کرد: استفاده مشترک از وسایلی مانند اکسسوری‌های مو، کلاه، روسری، برس و شانه نیز می‌تواند در انتقال بیماری نقش داشته باشد.
وی ادامه داد: شپش سر معمولاً از طریق حیوانات خانگی منتقل نمی‌شود و بیشتر در محیط‌هایی که تماس نزدیک میان کودکان وجود دارد، شاهد انتقال آن هستیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به شیوع بیشتر شپش سر در دختران گفت: این موضوع می‌تواند به تمایل بیشتر دختران به داشتن موهای بلندتر و همچنین استفاده مشترک از وسایلی مانند شانه، برس و لوازم مو با دوستان مرتبط باشد.

ابتلا به شپش به معنای رعایت نکردن بهداشت نیست
دکتر اسدپور با تأکید بر اینکه شپش سر ارتباطی با میزان رعایت بهداشت فردی ندارد، اظهار کرد: یکی از نگرانی‌های والدین این است که تصور می‌کنند ابتلای فرزندشان به شپش نشان‌دهنده پایین بودن سطح بهداشت اوست، در حالی که چنین برداشتی صحیح نیست.
وی افزود: تخم‌های شپش اتصال محکمی به مو دارند و با استحمام معمولی از روی مو پاک نمی‌شوند؛ بنابراین ابتلا به شپش به معنای رعایت نکردن بهداشت نیست، بلکه معمولاً فرد این بیماری را از شخص دیگری دریافت کرده است.

خارش شدید پوست سر؛ شایع‌ترین علامت شپش
 این متخصص پوست و مو، خارش شدید پوست سر را از مهم‌ترین علائم شپش دانست و گفت: این خارش معمولاً در ناحیه پشت گردن و پشت گوش‌ها شدیدتر است، اما باید توجه داشت که همه افراد مبتلا الزاماً علامت‌دار نیستند.
وی توضیح داد: زمانی که فرد برای نخستین بار با شپش مواجه می‌شود، ممکن است بین دو تا شش هفته هیچ علامتی نداشته باشد و پس از آن، به دنبال واکنش سیستم ایمنی بدن به ترشحات حشره، خارش پوست سر ایجاد شود.
دکتر اسدپور ادامه داد: در کودکان علاوه بر خارش، ممکن است علائمی مانند بی‌قراری، تب و تورم غدد لنفاوی ناحیه‌ای نیز مشاهده شود. البته شپش سر مختص کودکان نیست و در بزرگسالان نیز دیده می‌شود، هرچند شیوع آن در کودکان بیشتر است.

تفاوت تخم شپش با شوره سر
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران درباره روش تشخیص شپش سر گفت: در معاینه ممکن است حشره بالغ که یک حشره کوچک چند میلی‌متری است مشاهده شود، اما گاهی حشره بالغ دیده نمی‌شود و پزشک تخم‌های شپش یا «نیت»ها را که به ساقه مو متصل هستند، مشاهده می‌کند.
وی افزود: یکی از مواردی که ممکن است باعث اشتباه شود، تشخیص نیت‌ها به جای شوره سر است؛ با این تفاوت که نیت‌ها اتصال محکمی به ساقه مو دارند و با شست‌وشوی معمولی و استحمام از مو جدا نمی‌شوند.

درمان‌های خانگی، شپش را از بین نمی‌برند
دکتر اسدپور با توصیه به مراجعه افراد مشکوک به شپش به پزشک متخصص پوست، بیان کرد: پس از تأیید تشخیص، پزشک بر اساس شرایط فرد، درمان مناسب از جمله لوسیون‌ها و شامپوهای مخصوص از بین بردن شپش را تجویز می‌کند.
وی درباره استفاده از درمان‌های خانگی مانند روغن‌های گیاهی و وازلین گفت: این مواد کشنده شپش نیستند و بیشتر می‌توانند سرعت حرکت حشره را کاهش دهند و شانه کردن مو را آسان‌تر کنند؛ بنابراین نباید به‌عنوان درمان اصلی شپش در نظر گرفته شوند.
درمان شپش باید یک هفته بعد تکرار شود
این متخصص پوست و مو یکی از نکات مهم در درمان شپش را تکرار درمان عنوان کرد و گفت: درمان با شامپوها یا لوسیون‌های ضد شپش باید معمولاً پس از یک هفته تکرار شود.
وی توضیح داد: دلیل تکرار درمان، چرخه زندگی شپش است؛ زیرا تخم‌هایی که در مرحله نخست از بین نرفته‌اند، ممکن است طی این مدت به حشره تبدیل شوند. بنابراین لازم است درمان در روز هشتم یا به عبارت دیگر، حدود یک هفته پس از درمان اولیه، تکرار شود.

همه اعضای خانواده نیاز به درمان ندارند
دکتر اسدپور در پایان خاطرنشان کرد: در صورت تشخیص شپش در یک فرد، لزوماً همه اعضای خانواده نیاز به درمان ندارند، اما تمام اعضای خانواده و افرادی که تماس نزدیک با فرد مبتلا داشته‌اند باید مورد بررسی و معاینه قرار گیرند و در صورت ابتلا، تحت درمان قرار بگیرند.