نامی است که تاریخ پزشکی هرگز فراموشش نمیکند
آشنایی با ناجی مادران؛ ایگناتس فیلیپ زِملوایس پزشک مجارستانی
در ورودی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، مجسمهای ایستاده که یادآور نامی است که تاریخ پزشکی هرگز فراموشش نمیکند؛ ایگناتس فیلیپ زِملوایس پزشک و پژوهشگر مجارستانی که با یک کشف ساده اما انقلابی، مسیر علم پزشکی را برای همیشه تغییر داد. او در سال ۱۸۴۷، او شستوشوی دستها با محلول کلر را اجباری کرد و به عنوان ناجی مادران لقب گرفت.
سال ۱۸۱۸، در مجارستان، کودکی متولد شد که قرار نبود قهرمان جنگ باشد، نه سیاستمدار و نه پادشاه؛ او قرار بود قهرمان مادرانی باشد که بیصدا میمردند.
زملوایس در جوانی برای تحصیل پزشکی راهی وین شد؛ شهری که آن روزها یکی از مهمترین مراکز علمی اروپا بود. او در بیمارستان عمومی وین، در بخش زنان و زایمان مشغول به کار شد. اما آنجا با واقعیتی تلخ روبهرو شد:مادران پس از زایمان، نه از سختی تولد، که از تب شدیدی جان میدادند؛ تبی مرموز که آن را «تب نفاسی» مینامیدند.
مرگ، در راهروهای بخش زایمان قدم میزد.زملوایس جوان، مثل بسیاری دیگر، میتوانست این مرگها را تقدیر بداند.او تفاوت را پیدا کرد: پزشکان و دانشجویان، پیش از معاینه زنان، در اتاق کالبدشکافی روی اجساد کار میکردند… و بیآنکه دستهایشان را ضدعفونی کنند، مستقیم به بالین مادران میرفتند.
در سال ۱۸۴۷، او شستوشوی دستها با محلول کلر را اجباری کرد. نتیجه شگفتانگیز بود؛ آمار مرگ مادران به طرز چشمگیری کاهش یافت.زملوایس سالها برای اثبات یافتههایش جنگید؛ اما پیش از آنکه جهان قدر کشفش را بداند، در سال ۱۸۶۵ در تنهایی و رنج از دنیا رفت.سالها بعد، با پیشرفت علم میکروبشناسی و کشفیات پاستور، جهان فهمید که او درست میگفت.
آنچه زملوایس دیده بود، همان میکروبهایی بود که هنوز نامی نداشتند.و حالا، اینجا، در برابر این مجسمه، ما فقط به یک پزشک نگاه نمیکنیم؛ما به نماد مسئولیت حرفهای نگاه میکنیم.به یادآوری این حقیقت ساده اما عمیق که گاهی نجات جان انسانها، از ابتداییترین کارها آغاز میشود…از شستن دستها.
نام ایگناتس زملوایس امروز در تاریخ پزشکی به عنوان «نجاتدهنده مادران» و پیشگام کنترل عفونت ثبت شده است؛ مردی که با شهامت پرسیدن یک سؤال ساده، جان هزاران انسان را نجات داد.
درج نظر