به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران دکتر محمد گلزاری، دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت، در این مراسم با اشاره به حجم گسترده اطلاعات درست و نادرست در فضای مجازی و موتورهای جست‌وجو گفت: امروز کشور بیش از هر زمان دیگری نیاز دارد که پژوهش‌های علمی، به‌ویژه در حوزه حساس سلامت، به روایت‌های صحیح، متقن و قابل اعتماد برای عموم مردم تبدیل شوند.

وی افزود: فضای مجازی و منابع آنلاین مملو از داده‌ها و یافته‌های متنوع در حوزه پزشکی است؛ اما مردم برای تشخیص اطلاعات دقیق از نادرست، به یک مرجع معتبر نیاز دارند. از این منظر، «علم‌خوان» می‌تواند نقش مهمی در انتقال درست یافته‌های علمی ایفا کند و برای جامعه اطمینان خاطر ایجاد کند.

دکتر شاهین آخوندزاده، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، نیز در این مراسم با اشاره به مفهوم دانشگاه نسل چهارم گفت: دانشگاه نسل چهارم دانشگاهی است که خیر و اثر آن به‌صورت ملموس به جامعه برسد. دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز به عنوان یکی از مهم‌ترین دانشگاه‌های کشور باید نتایج علمی خود را به شکلی قابل فهم و کاربردی در اختیار جامعه قرار دهد.

وی با اشاره به تجربه‌های گذشته در حوزه «ترجمان دانش» افزود: سال‌ها پیش تلاش‌هایی در دانشگاه برای انتقال دستاوردهای علمی به زبان ساده صورت گرفت، اما این مسیر بدون پشتیبانی رسانه‌ای کافی به نتیجه مطلوب نرسید. در حالی‌که در دانشگاه‌های معتبر دنیا، دفاتر و ساختارهایی برای ترجمه یافته‌های علمی، مقالات و اختراعات به زبان جامعه وجود دارد.

دکتر سیدرضا رئیس‌کرمی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران، در ادامه این مراسم، با اشاره به حجم گسترده اطلاعات نادرست در حوزه سلامت گفت: مردم امروز در معرض یک هجمه وسیع از اطلاعات غلط در فضای مجازی قرار دارند و یکی از وظایف اصلی ما این است که از آنان در برابر این آسیب محافظت کنیم.

وی افزود: هرچند استفاده از ابزارهای نوین مانند هوش مصنوعی می‌تواند فرصت خوبی باشد، اما اگر مردم ندانند چگونه از خروجی این ابزارها به‌درستی استفاده کنند، ممکن است سلامت خود و خانواده‌شان با خطر مواجه شود.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران تأکید کرد: در این زمینه دو وظیفه مهم بر عهده دانشگاه‌هاست؛ نخست اطلاع‌رسانی صحیح درباره پژوهش‌های علمی، و دوم ارتقای سطح سواد سلامت جامعه از طریق ارائه اطلاعات دقیق و قابل اعتماد. به گفته او، مردم باید به مرجعی دسترسی داشته باشند که پاسخ‌گوی نیازهایشان باشد تا ناچار نشوند برای دریافت اطلاعات سلامت به فضاهای غیرمعتبر مراجعه کنند.

دکتر رامین کردی، معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران، نیز در این آیین با تشریح هدف اصلی سامانه «علم‌خوان» گفت: این سامانه قرار است روایت پژوهش و فناوری را برای مردم بازگو کند.

وی اظهار داشت: در دانشگاه علوم پزشکی تهران سالانه حدود ۷۵۰۰ مقاله علمی تولید می‌شود؛ یعنی به‌طور میانگین روزانه حدود ۲۰ مقاله علمی که حاصل سال‌ها تلاش پژوهشگران، طراحی مطالعات، اجرای پروژه‌ها در بیمارستان‌ها و رسیدن به نتایج علمی است. اما زمانی این یافته‌ها بر سواد سلامت مردم اثر می‌گذارد که به زبان قابل فهم برای عموم روایت شوند.

کردی افزود: اگر یافته‌های علمی در قالبی روایت شوند که در ذهن مردم بماند، می‌توانند به افزایش سواد سلامت، اصلاح نگرش‌ها و در نهایت ارتقای سلامت عمومی جامعه کمک کنند.

وی با اشاره به اهمیت سواد سلامت گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد سواد سلامت حتی از عواملی مانند درآمد، شغل یا میزان تحصیلات نیز در پیش‌بینی وضعیت سلامت افراد اهمیت بیشتری دارد. از همین رو، «علم‌خوان» می‌تواند نقش مهمی در روایت دستاوردهای علمی، پژوهشی و فناورانه حوزه علوم پزشکی برای مردم ایفا کند و در شکل‌گیری جامعه‌ای سالم‌تر مؤثر باشد.

رئیس موزه ملی تاریخ علوم پزشکی، دکتر حمیدرضا نمازی، ضمن تأکید بر اهمیت «بیانگری علم» و مسئولیت اخلاقی پژوهشگران، نسبت به پدیده «پوپولیسم علمی» و ترویج «خرده‌معلومات» در جامعه هشدار داد و از روایت‌های سطحی و غلط در حوزه سلامت انتقاد کرد.

دکتر حمیدرضا نمازی، رئیس موزه ملی تاریخ علوم پزشکی، در تشریح چالش‌های پیش روی عمومی‌سازی علم، «پوپولیسم علمی» را یکی از اصلی‌ترین موانع دانست. وی اظهار داشت: متأسفانه شاهد رواج «خرده‌معلومات» در جامعه هستیم؛ اطلاعاتی سطحی و کم‌مایه که مانند پول خرد، سروصدای زیادی ایجاد می‌کنند اما فاقد ارزش علمی واقعی هستند.

دکتر نمازی همچنین به ضعف در «بیانگری علمی» و ارائه نادرست مفاهیم پژوهشی اشاره کرد و گفت: بسیاری از عناوین پژوهشی ما از نظر ساختار زبانی و انتخاب واژگان فارسی دچار اشکال هستند. این در حالی است که ارائه شفاف و دقیق ایده، یک مسئولیت اخلاقی برای هر پژوهشگر محسوب می‌شود.

وی با نقد مدل‌های روایتگری رایج در حوزه سلامت، به ویژه در زمینه طب نادقیق، افزود: اخباری نظیر “داروی فلان، قاتل کبد چرب است” کاملاً خلاف یافته‌های پزشکی مبتنی بر شواهد است. پزشکی یک روند پیچیده و تدریجی است و چنین ادعاهای قاطعی، جایگاهی در علم ندارد.

دکتر نمازی در پایان، اصلاح مدل‌های روایتگری و ترویج دانش صحیح را امری ضروری برای مقابله با اطلاعات نادرست و حفاظت از سلامت عمومی دانست.