تلویزیون اینترنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران

مدیریت ترس: راهکارهای سلامت روان برای بازماندگان جنگ

در کنار خسارات فیزیکی و مادی که حملات موشکی و بمباران ها بر جای می‌گذارند، لایه‌ای عمیق‌تر و اغلب کمتر دیده شده، بر سلامت روان بازماندگان اثر می‌گذارد. صدای انفجار، اضطراب مداوم ناشی از ترس از حملات و تجربه ناامنی، برای بسیاری از مردم، به ویژه در مناطقی که مورد حمله قرار گرفتند به یک واقعیت تلخ تبدیل شده است. الناز ده آبادی، کارشناس سلامت روان مرکز بهداشت جنوب تهران، با اشاره به پیامدهای روانی این وقایع، بر لزوم توجه جدی به واکنش‌های جسمی و روانی افراد تأکید کرد و راهکارهایی برای مدیریت این شرایط ارائه داد. ده آبادی با بیان اینکه ترس‌های ناشی از این بحران‌ها، "ترس معمولی" نیستند و در دسته‌بندی "وحشت یا دهشت" قرار می‌گیرند، توضیح داد: "این ترس‌ها معمولاً بیش از حد مهیب، غیرمنتظره و فراتر از ترس‌های روزمره هستند." وی عواقب این وحشت را در سه بعد جسمانی، هیجانی و شناختی تشریح کرد. ده آبادی در پایان خاطرنشان کرد: تأثیرات روانی این بحران‌ها، فارغ از باورها یا قدرت فردی، اجتناب‌ناپذیر است.

وی افزود: "جدی گرفتن حال خودمان پس از شنیدن صداها، مشاهده تصاویر و اخبار بحران‌ها، و مقایسه عملکرد فکری، بدنی و احساسی با دوران پیش از بحران، می‌تواند به ما در مراقبت بهتر از خودمان کمک کند."

ابعاد جسمانی:
این کارشناس سلامت روان اشاره کرد که بدن در مواجهه با شوک‌های ناگهانی، مانند صدای انفجار یا مشاهده صحنه‌های دلخراش، دچار انقباض شده و این واکنش ممکن است با محرک‌های عادی نیز تداعی یابد.
وی توصیه کرد: "با تمرینات انقباض و انبساط عضلانی و همچنین مواجهه با صداهای کنترل‌شده، می‌توان بدن را برای مدیریت این واکنش‌ها آماده کرد."
این کارشناس سلامت روان همچنین برای جنبه دیداری تروماها، پیشنهاد مشاهده تصاویری را داد که "حافظه بینایی را برای مواجهه با خاطرات جنگ تقویت کند."

ابعاد هیجانی:
ده آبادی، اضطراب، عصبانیت و غم (به ویژه در موارد فقدان عزیزان) را از هیجانات ناشی از بحران‌ها برشمرد.
وی هشدار داد که اگر این هیجانات، عملکرد روزمره فرد را مختل کند، "قطعاً نیاز به مراجعه به روانشناس وجود دارد."
این کارشناس افزود: گاهی اوقات، ظرفیت هیجانی افراد پیش از این بحران‌ها تکمیل شده و رویدادهای اخیر می‌تواند باعث لبریز شدن آن شود.

ابعاد شناختی و فکری:
از منظر شناختی، ده آبادی به "افکار مزاحم" اشاره کرد که فرد را در معرض خطر دائمی قرار می‌دهند.
وی تأکید کرد که این افکار همیشه مبتنی بر واقعیت نیستند و "کلکی هستند که مغز برای محافظت از خود به کار می‌برد."
او توصیه کرد که افکار را با گزینه‌های واقع‌بینانه جایگزین کنیم تا از "وسواس فکری" جلوگیری شود. در موارد شدت یافتن این افکار، مراجعه به روانشناس و روانپزشک ضروری است.

 

زهرا  حری
تهیه کننده:

زهرا حری