تلوزیون اینترنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران

آموزش و پیشگیری؛ مهم‌ترین راهکار مقابله با هاری در شرایط بحران

ربابه انصاری طرقی، کارشناس بیماری‌های مشترک انسان و حیوان (زئونوز) معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به خطر افزایش حیوان‌گزیدگی در شرایط بحران و جابه‌جایی جمعیت، بر ضرورت آگاهی‌بخشی و رعایت اقدامات پیشگیرانه برای مقابله با بیماری هاری تأکید کرد. وی گفت: هاری یک بیماری ویروسی است که در پستانداران خونگرم، اعم از حیوانات اهلی و وحشی، مشاهده می‌شود و انسان از طریق گزش یا تماس با حیوان آلوده به این بیماری مبتلا می‌شود. هاری از جمله بیماری‌های صددرصد کشنده است و به همین دلیل انجام اقدامات پیشگیرانه در کوتاه‌ترین زمان ممکن اهمیت ویژه‌ای دارد. انصاری طرقی افزود: در شرایطی مانند جنگ، به دلیل جابه‌جایی و ازدحام جمعیت، افراد ناچار به حضور در مناطق جدید از جمله روستاها و مناطق کم‌جمعیت می‌شوند. این موضوع می‌تواند احتمال مواجهه با سگ‌ها و گربه‌های ولگرد و در نتیجه حیوان‌گزیدگی را افزایش دهد.

وی با بیان اینکه اصلی‌ترین راه انتقال بیماری هاری، گزش توسط حیوانات آلوده است، اظهار کرد: در مورد گربه‌ها، علاوه بر گزش، خراش ناشی از پنجه نیز می‌تواند عامل انتقال بیماری باشد؛ زیرا گربه به‌طور مداوم پنجه‌های خود را لیس می‌زند و در صورت ابتلا به هاری، ویروس از طریق بزاق آلوده روی پنجه‌ها منتقل می‌شود.
این کارشناس ادامه داد: ویروس هاری از طریق پوست سالم منتقل نمی‌شود، اما در صورت وجود زخم، خراش یا تماس با مخاط‌هایی مانند دهان و بینی، امکان انتقال بیماری وجود دارد. بر همین اساس، تمامی موارد حیوان‌گزیدگی باید مشکوک به هاری تلقی شوند.
وی تأکید کرد: حتی اگر فرد توسط سگ دارای قلاده یا حیوانی که سابقه واکسیناسیون دارد دچار گزش شود، باید بدون تأخیر برای دریافت خدمات پیشگیری به مراکز بهداشتی و درمانی مراجعه کند و تصور نکند که واکسینه بودن حیوان، خطر ابتلا را به‌طور کامل از بین می‌برد.
انصاری طرقی با اشاره به اهمیت آموزش کودکان گفت: والدین باید به فرزندان خود آموزش دهند که از نزدیک شدن به حیوانات، به‌ویژه سگ‌ها و گربه‌های ولگرد، خودداری کنند. همچنین کودکان نباید برای غذا دادن، بازی یا برقراری ارتباط به حیوانات ناشناس نزدیک شوند.
وی همچنین بر لزوم واکسیناسیون حیوانات خانگی تأکید کرد و افزود: صاحبان حیوانات خانگی باید واکسیناسیون حیوانات خود را مطابق برنامه‌های دامپزشکی انجام دهند و از تماس آن‌ها با حیوانات ولگرد و پرسه‌زن جلوگیری کنند؛ زیرا احتمال انتقال بیماری از حیوانات آلوده به حیوانات خانگی وجود دارد.
این کارشناس بیماری‌های مشترک انسان و حیوان درباره نحوه برخورد با سگ‌های مهاجم اظهار کرد: در صورت مواجهه با سگی که احتمال حمله دارد، از دویدن، فریاد زدن و انجام حرکات ناگهانی خودداری کنید. فرد باید آرامش خود را حفظ کرده، بدون برقراری تماس چشمی مستقیم، بی‌حرکت بایستد تا احتمال تحریک حیوان کاهش یابد.
وی مهم‌ترین اقدام پس از حیوان‌گزیدگی را شست‌وشوی فوری زخم دانست و گفت: محل زخم باید بلافاصله به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه با آب فراوان و صابون شست‌وشو داده شود. این اقدام یکی از مؤثرترین روش‌های پیشگیری از ابتلا به هاری است. پس از شست‌وشو نیز می‌توان از مواد ضدعفونی‌کننده مانند بتادین استفاده کرد.
انصاری طرقی تأکید کرد: پس از انجام اقدامات اولیه، فرد باید در اسرع وقت به نزدیک‌ترین مرکز بهداشتی و درمانی مراجعه کند تا خدمات پیشگیری و درمان لازم را دریافت کند یا به مراکز تخصصی پیشگیری و درمان هاری ارجاع شود.
وی در پایان با اشاره به فعالیت مراکز پیشگیری و درمان هاری در محدوده دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: پنج مرکز پیشگیری، درمان هاری و حیوان‌گزیدگی در این محدوده فعال هستند که برخی از آن‌ها به‌صورت شبانه‌روزی خدمات ارائه می‌کنند. از جمله این مراکز می‌توان به بیمارستان امیراعلم در سعدی شمالی، انستیتو پاستور ایران، بیمارستان حضرت صدیقه زهرا و مرکز شبانه روزی حسن آباد فشافویه در شهرستان ری و مرکز شبانه روزی چهاردانگه در شهرستان اسلامشهر اشاره کرد.

فیلم بردار
تدوین گر
سهیلا ملکی
تهیه کننده:

سهیلا ملکی