به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران دکتر محمدی در ابتدا به معرفی انواع مسکن‌ها پرداخت و بیان داشت: “مسکن‌ها داروهای متنوعی هستند که افراد به دلایل مختلفی از آن‌ها استفاده می‌کنند. این داروها می‌توانند موضعی باشند، مانند دیکلوفناک یا پیروکسیکام که در دسته داروهای غیراستروئیدی ضدالتهاب (NSAIDs) قرار می‌گیرند. این دسته از داروها به صورت خوراکی یا تزریقی نیز موجود هستند.”
وی افزود: “دسته‌ای دیگر از مسکن‌ها با مکانیسم‌های متفاوتی عمل می‌کنند که رایج‌ترین آن‌ها استامینوفن است. همچنین داروهای مخدر با اثرات ضد دردی قوی‌تر برای دردهای خاص مانند دردهای نوروپاتیک یا دردهای بیماران سرطانی تجویز می‌شوند. در برخی موارد، داروهایی مانند کورتون‌ها و استروئیدها نیز در رژیم درمانی بیماران گنجانده می‌شوند.”

تمرکز بر عوارض کلیوی NSAIDs و مصرف خودسرانه
نقطه ثقل صحبت‌های دکتر محمدی، مصرف خودسرانه مسکن‌ها و عوارض کلیوی ناشی از آن‌ها، به خصوص داروهای غیراستروئیدی ضدالتهاب (NSAIDs) بود. ایشان در این باره اظهار داشت: “به طور ویژه در مورد عوارض کلیوی این مسکن‌ها، به خصوص داروهای غیراستروئیدی ضدالتهاب مانند ایبوپروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک و پیروکسیکام صحبت خواهیم کرد. در این میان، ایندومتاسین ممکن است بیشترین عارضه کلیوی را داشته باشد.”
وی ادامه داد: “این داروها می‌توانند با عوارض مختلفی همراه باشند؛ از جمله احتباس آب و نمک در بدن، افزایش سطح کراتینین و اختلال در عملکرد کلیه. خوشبختانه، این عوارض غالباً قابل برگشت هستند و با مصرف منظم و تحت نظر پزشک قابل مدیریت می‌باشند.”

آنالژزیک نفروپاتی: آسیب کلیوی ناشی از مصرف مزمن
دکتر محمدی با تأکید بر اهمیت مصرف متعادل و آگاهانه، به پدیده “آنالژزیک نفروپاتی” اشاره کرد: “مصرف خودسرانه و مزمن این مسکن‌ها، حتی استامینوفن در دوزهای بالا، یا مصرف روزانه ۲ تا ۳ عدد ایبوپروفن یا ناپروکسن برای بیش از چند ماه، می‌تواند منجر به آسیب کلیوی مزمن شود که به آن ‘آنالژزیک نفروپاتی’ می‌گویند. حتی مصرف کوتاه‌مدت در عرض یک تا دو هفته نیز می‌تواند آسیب حاد کلیوی ایجاد کند.”

گروه‌های پرخطر و توصیه‌های کلیدی
متخصص داروسازی بالینی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران، گروه‌هایی را که در معرض خطر بیشتری برای عوارض کلیوی ناشی از مسکن‌ها قرار دارند، برشمرد:

• بیماران قلبی: به خصوص افراد مبتلا به نارسایی قلبی که مصرف NSAIDs برای آن‌ها منع مصرف دارد.
• افراد در معرض کم‌آبی بدن: کسانی که در آب و هوای گرم زندگی می‌کنند یا در حال روزه گرفتن هستند، در صورت مصرف بی‌رویه مسکن‌ها، در معرض عوارض کلیوی قرار می‌گیرند.
• مصرف‌کنندگان همزمان داروهای خاص: افرادی که داروهای کاهنده فشار خون یا سایر داروهایی که باعث عوارض کلیوی می‌شوند، مصرف می‌کنند، باید در استفاده از مسکن‌ها احتیاط بیشتری به خرج دهند.

توصیه‌های نهایی برای مصرف ایمن مسکن‌ها
دکتر محمدی در پایان توصیه‌های کلیدی خود را اینگونه بیان کرد: “تا حد امکان، مصرف مسکن‌ها باید به کوتاه‌ترین زمان ممکن محدود شود. دوز مصرفی نیز باید متناسب با نیاز (دوز ضد درد یا ضد التهاب) انتخاب گردد و ترجیحاً از دوزهای پایین‌تر برای تسکین درد استفاده شود.”
وی افزود: “مشورت با پزشک و داروساز برای انتخاب راهکارهای جایگزین، تغییر دارو به گزینه‌های با ریسک کمتر عوارض کلیوی، یا تنظیم دوز داروهای همزمان، می‌تواند به حداقل رساندن این عوارض کمک کند.”
این متخصص داروسازی بالینی، بر لزوم آگاهی‌بخشی عمومی در خصوص خطرات مصرف خودسرانه مسکن‌ها و اهمیت مراجعه به متخصصین برای دریافت مشاوره دارویی تأکید کرد.