در روزهای پرتنش جنگ، سلامت دهان و دندان یکی از نخستین جنبه‌های بهداشتی است که نادیده گرفته می‌شود. دکتر حسین حصاری، دانشیار گروه سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی با اشاره به اهمیت رعایت اصول ساده بهداشت دهان در بحران‌ها، مجموعه‌ای از اقدامات ضروری را برای حفظ سلامت دهان و پیشگیری از آسیب‌های جدی بیان می‌کند.

در پی حوادث ناگوار جنگ و ضرورت آگاهی‌بخشی به شهروندان، دکتر معصومه ایمانی پور دانشیار پرستاری مراقبت های ویژه دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در مصاحبه‌ای اختصاصی با ما، بر اهمیت حیاتی مراقبت‌های اولیه از چشم در مواجهه با صدمات در بحران جنگ و انفجار تأکید کرد.

در شرایط بحرانی و جنگی، سالمندان از آسیب‌پذیرترین اقشار جامعه محسوب می‌شوند. مشکلات جسمی، روانی، اقتصادی و محدودیت در دسترسی به خدمات درمانی و دارویی، این گروه را بیش از پیش در معرض خطر قرار می‌دهد. دکتر فاطمه رحیمی، عضو هیئت علمی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران، در گفت‌وگویی تلفنی بر اهمیت مراقبت هدفمند از سالمندان و حفظ کیفیت زندگی آنان در چنین شرایطی تأکید کرده است.

دکتر مریم نکولعل‌تک‌، عضو هیئت علمی گروه مامایی و سلامت باروری دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران درباره مشاوره تلفنی رایگان برای زنان باردار در شرایط جنگی به روزنامه «ایران» می‌گوید:«هدف اصلی، کاهش مراجعات غیرضروری به مراکز درمانی در چنین شرایطی است چون تردد در سطح شهر برای گروه‌های حساس (مادران باردار و دارای نوزاد) خطرناک یا دشوار است. این سامانه با هدف «عدالت در دسترسی به سلامت» راه‌اندازی شده تا مادران بتوانند بدون خروج از منزل، پاسخ سؤالات فوری و تخصصی خود را از منبع معتبر دریافت کنند و فقط در موارد حیاتی به مراکز ارجاع داده شوند. در این طرح بیش از 30 نفر از اساتید پرستاری و دانشجویان دکترای تخصصی سلامت باروری و مامایی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران به صورت شیفت‌بندی فعالیت می‌کنند.»

در میان آشفتگی‌ بحران‌ها، شاید هیچ تصویری دردناک‌تر و در عین حال باشکوه‌تر از مادری نباشد که با چشمانی خسته، اما دلی سرشار از عشق، نوزاد خود را در آغوش گرفته و تلاش می‌کند آرامش را به او بازگرداند. دکتر صالحه تجلی استادیار گروه پرستاری کودکان و مراقبت‌های ویژه نوزادان دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در گفت‌وگو با ما، از اهمیت آگاهی مادران در چنین شرایطی و راهکارهای ایجاد ارتباط عاطفی و مراقبت مؤثر با نوزاد سخن می‌گوید.

دکتر غلامرضا محمدی فارسانی، دانشیار گروه تغذیه بالینی دانشکده علوم تغذیه و رژیم شناسی گفت: با رعایت الگوی غذایی صحیح در شرایط جنگ و بحران می توان ضمن کمک به مدیریت استرس، از بروز بسیاری از مشکلات سلامت از جمله اضافه وزن، فشار خون بالا و کبد چرب در پساجنگ پیشگیری کرد.

در دوران پرتلاطم جنگ و بحران‌های اجتماعی، مادران باردار با چالش‌های روحی و جسمی مضاعفی روبرو می‌شوند. این دوران که خود سرشار از تغییرات و حساسیت‌های خاص است، با نگرانی‌های ناشی از سلامت جنین، دسترسی به خدمات درمانی و حتی نگرانی از روند زایمان تشدید می‌شود. دکتر فرناز فرنام، استاد گروه مامایی و سلامت باروری دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در مصاحبه‌ای اختصاصی با ما، راهکارهای عملی و علمی برای مدیریت این شرایط ارائه داده‌اند تا مادران باردار بتوانند با آرامش و اطمینان بیشتری این دوران را سپری کنند.

از دست دادن خانه یا یکی از اعضای خانواده برای بسیاری از سالمندان تنها یک تغییر در شرایط زندگی نیست، بلکه تجربه‌ای عمیق از فقدان امنیت، خاطرات و تکیه‌گاه عاطفی است؛ تجربه‌ای که می‌تواند سلامت روان آنان را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار دهد. در گفت‌وگویی با دکتر سحر کیوانلو استادیار پرستاری سلامت جامعه و سالمندی به بررسی پیامدهای روانی این فقدان‌ها و راه‌های حمایت از سالمندان پرداخته‌ایم.

به گفته دکتر حامد محمدی، دانشیار گروه تغذیه بالینی دانشکده علوم تغذیه و رژیم شناسی انتخاب صحیح مواد غذایی و تنظیم الگوی مصرف در شرایط بحرانی و جنگ  به شکل مؤثری به حفظ آرامش روان و افزایش تاب‌آوری افراد کمک می کند.

در شرایط بحرانی جنگ، اصول اخلاق پزشکی دستخوش چالش‌های زیادی می‌شود. محدودیت شدید منابع، حجم بالای مجروحان و بیماران، و فشار روانی طاقت‌فرسا، کادر درمان را مجبور به اتخاذ تصمیمات دشواری می‌کند. در همین راستا، با دکتر محبوبه شالی استادیار پرستاری مراقبت های ویژه دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران به گفتگو نشستیم تا ابعاد این مسئله حساس را روشن سازیم.